Η Αρχαγγελιώτισσα Ξάνθης και το Εκκλησιαστικό Μουσείο Μητροπόλεως Ξάνθης, το ένα μέσα στο άλλο, αφού το μουσείο στεγάζεται στην ανατολική πτέρυγα της μονής, παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον, ιστορικό και πολιτιστικό.

Η Αρχαγγελιώτισσα, αφιερωμένη στα Εισόδια της Θεοτόκου, γίνεται προσκύνημα όλο τον χρόνο, ακόμη και το Δεκαπενταύγουστο, από χιλιάδες πιστούς που επιθυμούν να προσκυνήσουν τη θαυμαστή εικόνα της Παναγίας που βρίσκεται στο καθολικό της Μονής.

Το Μοναστήρι, σύμφωνα με εκκλησιαστικές πηγές -βιβλία και αναφορές μοναχών, υπήρχε ήδη από το τέλος του 1559. Ωστόσο, φαίνεται ότι καταστράφηκε εξαιτίας δύο φοβερών σεισμών που χτύπησαν την πόλη της Ξάνθης τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 1829 και ανοικοδομήθηκε στη μορφή που έχει έως σήμερα το 1841, από τον Μητροπολίτη Ξάνθης Ευγένιο (1831 – 1848), με την οικονομική στήριξη των καπνεμπόρων της περιοχής καθώς και απλών κατοίκων. Μάλιστα αναφέρεται ότι το 1844 οικοδομήθηκε και το καμπαναριό της Μονής, το μοναδικό σε όλη την ευρύτερη περιοχή.

Στο Εκκλησιαστικό Μουσείο εκτίθενται φορητές εικόνες, χρυσοκέντητοι επιτάφιοι, λειτουργικά εκκλησιαστικά σκεύη, ενδυμασίες και χρηστικά αντικείμενα των ιερωμένων καθώς και έντυπα λειτουργικά βιβλία, τα οποία χρονολογούνται από τα τέλη των Βυζαντινών Χρόνων έως τις αρχές του 20ου αιώνα. Πληροφορίες για τη Μονή και το Μουσείο μπορείτε να βρείτε στον διαδικτυακό τόπο της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. https://www.emtgreece.com/el/museums/